Help, de buren stoken weer!

Hoe voorkom je dat de kachelrook van de buren bij  jou in huis doordringt?De Zutphense Pauline Nijenhuis, voorzitter van de Stichting Houtrookvrij, laat het zien.

Hoe voorkom je dat de kachelrook van de buren bij jou in huis doordringt?De Zutphense Pauline Nijenhuis, voorzitter van de Stichting Houtrookvrij, laat het zien. © FOTO HISSINK

Help, de buren stoken weer!

De winter is in aantocht en de houtkachels gaan weer aan. Steeds meer mensen ondervinden last van houtrook. Stokers zijn zich vaak van geen kwaad bewust. Door het groeiend aantal kachels is het tijd voor politieke maatregelen vindt een aantal instanties, want houtrook is voor iedereen ongezond.

Nog niet zo heel lang geleden woonde ik in een vrijstaand huis waarin ik nota bene zelf een hippe, kloeke kachel had neergezet, waar ik starend in de knapperende vlammen voor kon gaan zitten mijmeren. Noem me naïef, maar geen moment heb ik stilgestaan bij het feit dat houtrook wel eens ongezond zou kunnen zijn. Toen ik de discussie over houtrook opmerkte, dacht ik dan ook te maken te hebben met weer een thema waarover polarisatie was ontstaan. De pro-stokers en de anti-stokers tegenover elkaar, zoals pro-zwarte pieten tegen over de anti -zwarte pieten. Om heel eerlijk te zijn dacht ik zelfs even dat anti-stokers de nieuwe ‘gekkies’ waren, zoals die lui die beweren last te hebben van straling, wat nooit wetenschappelijk is aangetoond.

Dat blijkt met houtrook bepaald niet het geval. ,,Dit is niet iets wat mensen verzinnen”, zegt Steven van der Lelie, milieugezondheidsadviseur van de GGD Noord en Oost-Gelderland. ,,We weten al lang dat bij het stoken van hout kankerverwekkende stoffen vrijkomen. Bij mensen die in de jaren 50 van de vorige eeuw en masse op hout kookten, zag je heel veel longproblemen en stoflongen, maar ook kanker. De dagelijkse luchtverontreiniging boven Gelderland staat gelijk aan het meeroken van zes sigaretten, houtrook heeft een belangrijk aandeel in die verontreiniging. Maar gek genoeg hebben we bij de geur van houtrook een positieve associatie.”

Trend

Van der Lelie signaleert een trend van een toenemend aantal klachten over houtrook bij de 22 gemeenten die in zijn gebied liggen. Bij besprekingen met collega’s van andere GGD’s in Nederland is dezelfde trend zichtbaar. Mensen zijn zich meer bewust van hun gezondheid, denkt hij, en tegelijkertijd neemt de tolerantie af. ,,Houtkachels, maar ook tuinkachels zijn een enorme trend die hoort bij modern wonen. Er is geen enkele regelgeving voor. Politiek gezien is er nog geen draagvlak om het echt aan te pakken, omdat ze mensen niet in hun vrijheid in huis aan willen tasten.”

Veel milieugroeperingen zijn ermee bezig en ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten ziet het probleem. ,,Je zou denken dat met de klimaatdiscussie de kansen voor maatregelen toenemen, maar als er geen beleid komt zullen mensen juist als alternatief voor gas weer meer hout gaan stoken.”

Verhaal gaat onder de foto verder.

Een pufje tegen benauwdheid.

Een pufje tegen benauwdheid. © FOTO HISSINK

Inmiddels heeft zo’n 10 procent van de Nederlandse huishoudens een houtkachel. Zonder dat we het in de gaten hebben, veroorzaken stokers in de winter minimaal 10 procent van de luchtvervuiling, heeft TNO dit jaar in februari berekend. Dat kan lokaal, in je eigen straat wel oplopen tot 40 procent. ,,De toename van het aantal kachels en gezondheidsschade is zeer zorgelijk’’, zegt Pauline van Voorst van het Longfonds. ,,Voor mensen met een longziekte, dat zijn er 1,2 miljoen in Nederland, of met hart- en vaatziekten verergert houtrook hun gezondheidsklachten. Ook gezonde mensen en gezonde kinderen krijgen eerder klachten. Daarom adviseren we om geen hout te stoken en pleiten we voor strengere maatregelen zoals een stookverbod bij mist en windstil weer.”

Verband

Ook het RIVM is net als het Longfonds aangesloten bij het landelijk Platform Houtrook en Gezondheid. Ik besluit te bellen met Coen Berends, voorlichter van het RIVM en in hetzelfde gesprek zitten twee onderzoekers die specialist zijn, onderzoeker Miriam Gerlofs-Nijland en inhalatietoxicoloog Flemming Cassee. ,,De discussie wordt zeker serieus genomen. Er is een brief van het Platform Houtrook en Gezondheid naar staatssecretaris Van Veldhoven gegaan met vijftien oplossingsrichtingen die mogelijk voor beleid en verbetering gaan zorgen.” Beide onderzoekers stellen dat er een verband is tussen houtrook en gezondheidsklachten, maar dat harde cijfers voor Nederland ontbreken. ,,Er zijn grote verschillen in de hoeveelheid van een bepaalde stof in de rook die uit de schoorstenen komt, afhankelijk van het type brander (open haard of houtkachel), de wijze van stoken en de gebruikte brandstof. De bijdrage van houtrook aan de jaarlijkse uitstoot van fijnstof is aanzienlijk. Het beste zou zijn om verbrandingsprocessen zoveel mogelijk te voorkomen.”

Maar ben ik echt dagen ziek van, ondanks mijn medicijnen. Benauwd en doodmoe, niet vooruit te branden

Pauline Nijenhuis, Voorzitter van de Stichting Houtrookvrij

Voor mensen die ziek worden van houtrook kan beleid niet snel genoeg komen. Zoals voor de Zutphense Pauline Nijenhuis, voorzitter van de Stichting Houtrookvrij. ,,Elke dag begint bij mij met Teletekst en het weer checken. Als ik zie dat het windstil is, weet ik dat het een moeilijke dag gaat worden. Wanneer dan in de wijk mensen hun houtkachel aanzetten, ga ik liever niet naar buiten.” In haar woning zijn alle ventilatieroosters opgevuld met filters, ze hebben in elke kamer luchtreinigers staan en als het echt te erg wordt, plakt ze zelfs alle kieren af met tape. Buiten staan twee fijnstofmeters die via een app precies aangeven, op elk uur van de dag, hoe hoog de fijnstof is. Zodat ze weet wanneer ze een boodschap kan doen. Ventileren doet ze ’s winters om tien voor zeven, omdat ze weet dat een nabije stoker om zeven uur zijn houtkachel aan doet. Als ze gaan fietsen, weten ze welke houtrookvrije route ze moeten nemen. Soms is het zo erg dat ze drie dagen plat moet, zoals van de zomer, met de vuurkorven die overal aan gingen. ,,Daar ben ik echt dagen ziek van, ondanks mijn medicijnen. Benauwd en doodmoe, niet vooruit te branden.”

Onbegrip

Even later lopen we door de wijk, waar de avond gevallen is. Voor de deur bij een huis zien we een stapel houtblokken. ,,Het is lastig om het bij de buurt aan te kaarten, dat heb ik in het verleden veel gedaan, maar stuit op onbegrip. Dan krijg ik te horen dat ik toch ook op vliegvakantie ga. En mensen zeggen dat het niet hun kachel is die vervuilt.” We ruiken en sniffen, maar de kachels zijn nog niet aan. Op de app hadden we al gezien dat de lucht schoon was. ,,Maar dat kan over een uur zo anders zijn, dat is het punt’’, zegt haar man Vincent.

Pauline en Vincent Nijnehuis

Pauline en Vincent Nijnehuis © FOTO HISSINK

Ik besluit alleen verder te gaan om wijkbewoners aan te spreken op hun houtkachels. Ik ruik nu onmiskenbaar houtrook, wat nu niet meer symbool staat voor gezelligheid, maar voor ongezonde CO2-uitstoot. ,,We hebben dit huis jaren geleden rond deze leemkachel gebouwd”, toont een bewoonster. ,,We stoken hem een keer in de twee dagen goed op en dan is ons hele huis twee dagen warm. Ik zou mijn huis nu niet meer rond een haard bouwen. Haarden zijn niet geschikt voor een Vinex-wijk als je zo vlak op elkaar woont. We hebben hem nu minder aan, omdat het toch niet goed voelt dat anderen er last van hebben.”

Gas is toch ook niet alles, want daar hebben ze in Groningen last van

Buurtbewoner

Een bewoner iets verderop heeft daar geen boodschap aan. De kachel heeft hij net aangestoken. ,,Ja, waarom niet? Moet ik dan gaan kijken of het windstil is?” Hij blikt even naar de lucht. ,,Hoe kan ik dat nou zien? Gas is toch ook niet alles, want daar hebben ze in Groningen last van.” Dat stoken ook voor de stoker ongezond is, daarover haalt hij zijn schouders op. Hij heeft van de vorige bewoner geleerd hoe je goed moet stoken, die heeft dat vijftien jaar op deze plek gedaan. ,,En hij leeft nog.”

Als ik naar huis ga, in de inmiddels mistige binnenstad van Zutphen, ruik ik de houtrook in mijn straat. Ik denk aan de woorden van Steven van der Lelie en het Longfonds, dat er beleid moet komen, te beginnen met een stookverbod bij windstil, mistig weer, omdat je anders je wijk onder een deken van vervuiling legt. Hoe moeilijk kan dat zijn? De houtrook walmt mijn slaapkamer in. Bah. Dicht met dat raam.

Reacties zijn uitgeschakeld.