Auteur archief: frank

Schoorsteenbrand door houtkachel bijna fataal…

DRENTHE de stookprovincie.

BRON
© Brandweer Haaksbergen

Heldhaftige hond ontdekt brand en wekt gezin

Een gezin uit het Overijsselse dorpje St. Isidorushoeve mag zijn hond hond eeuwig dankbaar zijn. De viervoeter merkte vrijdagnacht als eerste een brand op en maakte vervolgens de ouders en twee kinderen wakker, die daarop snel en op tijd de woning konden verlaten.

Bij de brandweer uit het naburige Haaksbergen kwam vanochtend iets voor vijf uur een melding binnen over een schoorsteenbrand in een woning in het kerkdorpje. Aangekomen stonden de vier familieleden veilig en wel buiten te wachten. Hun viervoeter bleek ze gewekt te hebben door de slaapkamerdeur te openen.

Op dat moment was de woning al van boven tot onder gevuld met rook, iets wat niet gebruikelijk is bij een schoorsteenbrand. De brand bleek vanuit de kachel overgeslagen naar de schouw en vervolgens naar het plafond. De woonkamer stond in lichterlaaie. De brandweer kreeg de boel onder controle na een snelle blussing. De schade aan het huis is behoorlijk.

Bij mist wordt er massaal slecht gestookt.

BRON

Schoorsteenbrand zorgt voor veel rook in IJmuiden

1 / 5

IJmuiden

Een schoorsteenbrand in een woning aan de Kortenaerstraat in IJmuiden heeft zondagmddag voor veel rookontwikkeling gezorgd.

Toen de brandweer arriveerde, was het vuur al uit. De rook blijft goed hangen in de lucht, door het dikke pak mist.

Foto: Ko van Leeuwen

Onderzoek proef houtstookvrije wijken

Onderzoek proef houtstookvrije wijken

Eindelijk schone lucht

VEENENDAAL De gemeente is in gesprek met de provincie Utrecht en de gemeente Utrecht om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor een proef met houtstookvrije wijken. Dat zegt het college in antwoord op schriftelijke vragen van de ChristenUnie. In de door de provincie samengestelde uitvoeringsagenda gezonde lucht regio Utrecht wordt Veenendaal genoemd als partner bij een beoordelingsmethode voor overlast van houtrook.

In navolging van een advies van de Gezondheidsraad kan lokaal binnen proeven worden geëxperimenteerd met het inrichten van houtstookvrije wijken. ,,Hierbij kan worden aangesloten bij trajecten waarin de omslag wordt gemaakt van fossiele energiebronnen naar emissievrije duurzame oplossingen zoals die met behulp van zon, wind en aardwarmte. De provincie onderzoekt of het mogelijk is om samen met gemeenten trajecten te initiëren en aan te jagen. Indien mogelijk wordt ook de combinatie gemaakt met warmte-terug-win-installaties, omdat hier concrete problemen spelen in Veenendaal.”

De gemeente is nog niet zo ver dat zij kan aangeven welke wijk of wijken zij in Veenendaal op het oog heeft en wanneer wordt begonnen met de proeven.

Leuke apparaten die onterecht gesubsidieerde pelletkachels. Opvallend vaak problemen

Leuke apparaten die onterecht gesubsidieerde pelletkachels. Opvallend vaak problemen

Publicatiedatum: 10 december 2018

Pelletstove

Even een voorbeeld uit de praktijk. Kort geleden zat een gezin in een klein dorpje in Zeeland te genieten van hun pelletkachel. Zij dachten omdat er, weliswaar onterecht, een mooie subsidie op die kachels gegeven werd, dat zij goed bezig waren. Leuk vuurtje en heerlijke warmte. Over gevaren voor hun gezondheid werd niet nagedacht. De rook en de schadelijke stoffen vlogen immers de schoorsteen uit. Waar die giftige rook terecht komt, daar hebben de stokkers geen boodschap aan. Dat hun buren worden blootgesteld aan de schadelijke stoffen van hun rook, dat was niet iets waar zij zich zorgen over maakten.

De rook ging in plaats van door de schoorsteen naar de buren, de eigen woonkamer in. Er bleef niet anders over dan naar buiten vluchten.

Tot het moment dat de kachel haperde. De rook verdween niet meer door de schoorsteen, maar kwam de woonkamer in. Opeens kwamen zij er achter, dat die rook toch niet zo “gezond” was als zij dachten. Wel goed voor de buren, maar niet voor hen zelf. De aanwezigen vluchtten de woning uit en de brandweer werd gebeld. De brandweer verscheen ter plekke met twee brandweerauto’s en een ambulance.

Waarom vluchtten de bewoners hun woning uit zult u denken? Natuurlijk omdat zij donders goed weten dat het inademen van houtrook zéér schadelijk is voor de gezondheid en in hoge concentraties met koolmonoxide in 5 minuten dodelijk kan zijn.

De brandweer rukte uit met twee brandweerwagens. Ook een ambulance werd opgeroepen.

Het interesseerde hen niets als deze rook bij de buren naar binnen dringt, maar vluchten als het bij hen gebeurt en de brandweer mag het weer oplossen. De ambulance mag de bewoners weer oplappen. De gemeenschap mag betalen. Dit is een waar gebeurd voorbeeld, zoals het elke dag gebeurt in Nederland. Per jaar zijn er meer dan 2000 schoorsteenbranden met regelmatig fatale gevolgen. Tel daar gerust nog maar een zelfde aantal bij, waarbij “oorzaak onbekend” wordt genoteerd omdat men bang is dat de verzekering niet betaalt als er van nalatigheid sprake zou kunnen zijn.

Dat het de hoogste tijd is om een einde te maken aan het stoken van hout of houtpellets moge duidelijk zijn. Er wordt gesproken om een helmplicht voor snorscooters omdat er enkele doden per jaar vallen. Die vallen ook bij branden. De beste preventie is geen hout meer stoken.

Zie hieronder het oorspronkelijke artikel

HV Zeeland 12-11-2018 Rookontwikkeling in woning Kwadendamme

Houtrook is ongezond

Houtrook is ongezond

06-12-2018, 09:47 | Lezersnieuws | Team

Met het koudere weer is ook het stookseizoen begonnen. Veel mensen gebruiken in de winter een houtkachel of open haard. Gezellig, maar ook een bron van lucht verontreiniging en gezondheidsklachten. GGD Gelderland-Zuid geeft het volgende advies: ‘Stook geen hout en als u toch stookt, gebruik de houtkachel of open haard niet als hoofdverwarming’.

Houtrook is ongezond
Houtrook is ongezond, voor uzelf en voor de buren. De rook van een houtkachel bestaat uit een mengsel van veel verschillende stoffen. Houtkachels zorgen, net als verkeer, voor luchtverontreiniging. Ze verspreiden fijnstof en roet.

 

Wat zijn de risico’s van houtrook?
In huizen waar regelmatig de open haard of houtkachel brandt, hebben bewoners meer kans  op luchtwegklachten. Voorbeelden zijn  hoesten, een piepende ademhaling en kortademigheid.

 

 

Overlast voor anderen
De GGD krijgt meldingen van mensen die overlast ervaren van de houtrook van buren. Zij geven aan hier gezondheidsklachten van te hebben. Of ze vinden de rook stinken. Soms kunnen buren niet de ramen openzetten omdat het hele huis dan naar rook ruikt.

Wilt u toch houtstoken?


De GGD adviseert om geen hout meer te stoken.

 

 

 

Maakt u toch de open haard, vuurkorf of houtkachel aan? Volg dan de volgende tips:

– Stook niet als het mist of als er geen wind is. De rook blijft dan tussen de huizen hangen. Wilt u weten wanneer u wel en niet kunt stoken? Kijk op stookwijzer.nu

– Stook alleen droog en ongeverfd hout of open haardblokken.

– Stook nooit: afval, oud papier, plastic, textiel, spaanplaat en geverfd, geïmpregneerd of gelakt hout.

Burgers komen in opstand tegen houtrook

Burgers komen in opstand tegen houtrook

Mensen die overlast ervaren van houtstokende buren moeten een handhavingsverzoek indienen. Dan moet de gemeente wel in actie komen.

Dat advies kregen zo’n zestig mensen gisteravond in het Stenden Hotel in Leeuwarden op een bijeenkomst over houtstook.

Rook van hout is net zo schadelijk als dat van sigaretten en veroorzaakt veel meer fijnstof en overlast dan het verkeer, zo interpreteren sprekers cijfers van de Rijksoverheid. Toch grijpt de overheid niet in.

‘Je voelt je een zeur’

,,Als ik een jaar of vijftien geleden met de trein terugkwam uit de Randstad, dan snoof ik bij het uitstappen eerst meteen de heerlijke frisse lucht in”, vertelde een vrouw die achter het station in Leeuwarden woont. ,,Tegenwoordig is dat veel minder het geval. Niet alleen door houtkachels in huis, maar meer nog door houtkachels op het terras. Je voelt je een zeur als je erover klaagt, en de gemeente doet niks.”

Relatiemanager Sandra de Graaf van het Longfonds schetste dat bij houtverbranding allerhande schadelijke stoffen vrijkomen, dat tot meer dan een kwart van de mensen er overlast door ervaart als ze vrijuit mogen spreken en dat dit voor mensen met longziekten zelfs ruim meer dan de helft is. Voor de aanwezigen was alle info gesneden koek. Zij voeren al jaren strijd tegen de groeiende overlast door houtrook, als gevolg van de verkoop van gesubsidieerde hout- en pelletkachels. Ze willen dat de media er aandacht aan schenkt.

Maar de pers schenkt meer dan genoeg aandacht aan dit maatschappelijk probleem, zei Jos Merks van Houtrook.nl. De politiek laat het afweten, betoogde hij. Tal van ambtenaren en politici waren uitgenodigd voor de bijeenkomst, maar welgeteld één raadslid was aanwezig, Petra Vlutters van PAL/GroenLinks. Merks vertelde dat hij ooit baas van Bose was. Toen dat audio-apparatuurbedrijf in 1975 een nieuw pand kreeg, deed hij het binnen roken in de ban. ,,Ik was er vroeg bij.” Sinds zeven jaar knokt hij tegen de overlast van houtrook. ,,Dat is nog veel ongezonder.”

‘Gemeente doet niets’

De teneur onder de aanwezigen was dat de gemeente niets met hun klachten doet, of ze nu uit Stiens, Franeker, Gytsjerk of Leeuwarden komen. De gemeente wijst naar Den Haag. Maar volgens Merks kaatst de staatssecretaris de bal juist weer terug naar de gemeente. Die zou wel degelijk via de algemene plaatselijke verordening (apv) maatregelen kunnen nemen. Zo staat de gemeente Amsterdam in een nieuwbouwwijk geen pelletkachels meer toe, vertelde hij. ,,Mijn vrouw heeft astma. Wij zijn voor de schone lucht van Rotterdam naar Harlingen gekomen”, zei een oudere man. ,,Nu hebben we in een straal van vijftien meter acht kachelpijpen om ons heen. De gemeente onderneemt geen actie, we moeten maar terug naar Amsterdam.”

Merks moedigde de toehoorders aan een handhavingsverzoek in te dienen bij de gemeente. Of bij de FUMO, als de overlast wordt veroorzaakt door een bedrijf. ,,Dan moeten ze wel reageren en kun je vervolgens bezwaar maken.” Zoiets heeft Ronnie Pieters, die de avond organiseerde, al gedaan. Voor zijn vrouw Vishitra strijdt hij in de Leeuwarder wijk Westeinde al drie jaar tegen de overlast van hout- en pelletkachels. De bezwarencommissie heeft hem gelijk gegeven dat de gemeente zijn klachten niet met een standaardreactie kan afdoen, zonder te komen kijken. ,,Handhavers zijn vier keer langs geweest, ook ’s avonds.” Het wachten is nu op een reactie van b. en w. Als die negatief is, stapt Pieters met Merks naar de burgerrechter. ,,We gaan door tot het einde.”

Proef met houtrookvrije wijken in Veenendaal

VEENENDAAL In de ‘uitvoeringsagenda gezonde lucht’ van de provincie Utrecht wordt Veenendaal genoemd als één van de gemeenten waar een proef kan worden gehouden met houtrookvrije wijken. Houtrook heeft een groot en groeiend aandeel in de uitstoot van fijnstof en roet. In schriftelijke vragen vraagt de ChristenUnie of het college in Veenendaal al een wijk of wijken op het oog heeft en wanneer de proef van start gaat.

Veenendaal wordt in de uitvoeringsagenda ook genoemd als partner bij het ontwikkelen van een beoordelingsmethode voor overlast van houtrook. Met een geschikte indicator wordt het meten en beoordelen van houtrookoverlast mogelijk gemaakt. Het is een landelijk initiatief. ,,Bij de planning staat najaar 2018. De ChristenUnie wil graag van het college weten in hoeverre de gemeente hierin participeert en wat de status is.”

Houtkachel vervuilt meer dan zes vrachtwagens – Klopt dit wel?

KLOPT DIT WEL?STOOKLUCHT

Houtkachel vervuilt meer dan zes vrachtwagens – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: een houtkachel is zes keer vervuilender dan een truck.

Rook uit de schoorsteen van een huisje in het bos. Beeld HOUTROOK.NL

Van wie komt die claim?

Net nu de schoorstenen beginnen te roken van de houtkachels en haarden, komt De Telegraaf met een nieuwsbericht over hoe smerig dat is: één vuurtje vult de lucht met zes keer zo veel vervuilende fijnstof als een rijdende dieseltruck. Dat is niet mis, want door fijnstofvervuiling sterven volgens het RIVM elk jaar een paar duizend Nederlanders enkele maanden eerder. De bewering zélf is komen overwaaien uit media in het Verenigd Koninkrijk. Die verwijzen naar milieuonderzoeker Gary Fuller van de King’s College-universiteit in Londen. De Mail on Sunday plaatste een voorpublicatie uit zijn nieuwe boek over luchtvervuiling waarin hij de vergelijking maakt.

Klopt het?

Omdat Fuller in zijn stuk geen bron vermeldt voor zijn bewering, is het gissen waarop hij zich baseert. Dat maakt het lastig om de uitspraak te controleren, zoals EenVandaag eerder deze week bij hun eigen factcheck opmerkte. We nemen contact met Fuller op, die prompt naar een rapport verwijst van de Britse Air Quality Group.

In dat rapport vergelijken de onderzoekers een kachel en een 40-ton-vrachtwagen die beide aan de nieuwste milieunormen voldoen. De kachel mag per uur niet meer 3,1 gram fijnstof uitstoten, terwijl een nieuwe dieseltruck per gereden kilometer slechts 0,01 gram fijnstof mag spuwen, zelfs nadat de vrachtwagen al jaren op de weg heeft getoerd. Omgerekend stoot de zware truck, rijdend door de stad, 0,5 gram fijnstof uit in een uur. Inderdaad zes keer minder dan één kachel.

‘Zo zou ik de vergelijking ook maken’, zegt Michiel Makkee, die aan de TU Delft industriële verbrandingstechnologie onderzoekt. Dat moderne vrachtwagens schoner uit de bus komen, verbaast Makkee niet. De regels in die sector worden goed nageleefd, en de wagens zijn uitgerust met effectieve filters die bij een houtkachel onmogelijk te plaatsen zijn.

Toch is de werkelijkheid wat vervuilender aan beide kanten van de vergelijking. Zo pruttelen er nog altijd oudere vrachtwagens op de wegen, buiten de milieuzones in de stad. De gemiddelde vrachtwagen vervuilt daarom ongeveer evenveel als de ideale houtkachel uit het Britse rapport, schat RIVM-onderzoeker Joost Wesseling. Maar er bestaan net zomin ideale houtkachels: ‘Mensen stoken vaak niet netjes en doen er bijvoorbeeld nat hout in’, zegt Bert Brunekreef, hoogleraar milieu-epidemiologie aan de Universiteit Utrecht. Daarnaast concentreert fijnstof uit houtvuur zich in woonwijken, wat betekent dat meer mensen het inademen.

Eindoordeel?

Per uur is hout stoken waarschijnlijk even vies of viezer dan de uitstoot van een rijdende vrachtwagen, al valt niet te bewijzen of dat om zes keer zoveel gaat.

OMDAT ER IN 80% VAN DE GEVALLEN SLECHT WORDT GESTOOKT DENKEN WIJ DAT HET WEL > 6 x IS.

De stille moordenaar in onze huizen: Houtkachels

Daily Mail: De stille moordenaar in onze huizen: Houtkachels, deze schaden je gezondheid zelfs als je er geen hebt

IMG_7504

Een veelzeggende kop in de Daily Mail van 18-11-2018. De Telegraaf citeerde al enkele stukjes uit dit artikel. Dit artikel was naar aanleiding van de uitgifte van een nieuw boek van Dr. Gary Fuller van het King’s College, een toonaangevende wetenschapper op het gebied van luchtvervuiling, verbonden aan het King’s College in Londen met de titel: The Invisible Killer: The Rising Global Threat of Air Pollution – and How We Can Fight Back.

Dit boek is vanaf heden te koop bij bol.com en vermoedelijk ook te bestellen bij uw eigen boekwinkel. ISBN nummer: 978-1-911545-19-4. Prijs 14,95. Vandaag kwam het bij mij binnen. Hieronder alvast een voorproefje.

De houtkachel doet de atmosfeer meer kwaad dan goed – De rook is bijna onzichtbaar, zeker als je het vergelijkt met mist – Metingen van de lucht door wetenschappers bewijzen dat het verbranden van hout niet iets is uit het verleden.

Wetenschappers hebben ervaren dat hout verbranden de atmosfeer verstikt. Als je daar de rookdeeltjes van het verkeer, de industrie en de boerderijen nog bijtelt dan kan dat duizenden voortijdige doden veroorzaken. Alhoewel er nauwelijks over wordt gesproken, is het bewijs schokkend. Zelfs een van de nieuwste “eco-vriendelijke” houtkachels – die voldoet aan alle Europese eisen – kan zes keer meer luchtvervuiling door fijnstof veroorzaken dan een moderne Diesel vrachtwagen of achttien keer meer dan een moderne personenauto met dieselmotor. Erger nog, ze laten hun rook ontsnappen midden in woonwijken en op momenten dat mensen waarschijnlijk thuis zijn. Een van de redenen dat er naar verhouding weinig over gesproken wordt, is dat de rook die geproduceerd wordt bijna onzichtbaar is in vergelijking met gevaarlijke rook uit de vorige eeuw die vrijkwam door verwarming met kolen.

Overheidsinstanties zijn er lang van uit gegaan, dat hout stoken iets was uit het verleden, echter wetenschappers die de lucht gingen meten die mensen inademen, bewezen nu het tegendeel. Met een miljoen houtkachels en aanverwante toestellen en een aanwas van ongeveer 50.000 eenheden per jaar, is het wel iets om je ernstige zorgen over te maken. Bij onderzoeken inLonden was zoals verwacht een belangrijk aandeel van de luchtvervuiling afkomstig van het verbranden van hout met een piek in het weekeinde tot een totaal van 10% in de winterperiode. In Nederland werd een zelfde onderzoek gedaan in Schoorl, waar verder niet zo veel luchtvervuiling is. Daar was het aandeel van fijnstof PM2.5 afkomstig van de houtkachels 30-39% zodra er een aantal kachels branden.

Als het zo doorgaat met de groei van de luchtvervuiling door houtkachels e.d., dan zal de lucht in 2030 nog net zo vervuild zijn als in 2015, ondanks dat de uitstoot van het verkeer aanzienlijk minder geworden is. Toen deze informatie samen met andere wetenschappers gepresenteerd werd aan ministeries op het gebied van het milieu in Engeland en in Europa, wilde men er niet naar luisteren. Men was helemaal gefocust op luchtvervuiling door het verkeer. Er is politieke weerstand om mensen te vertellen wat zij in hun eigen huis moeten doen, zeker als het gaat om iets dat zij plezierig en gezellig vinden. Een ander obstakel is het de schone image die houtkachels uitstralen. De kachels worden in de reclame naar voren gebracht als “groen”, hernieuwbaar en CO2 neutraal in vergelijking met milieu-onvriendelijke fossiele brandstoffen.

Het testregiem is het volgende obstakel voor werkelijke verbeteringen. jawel, de kachels worden beter en in 2022 moeten kachels die in Europa verkocht worden voldoen aan het Ecodesign, dat aangeeft hoeveel rook mag worden geproduceerd. Echter, net als met diesel auto’s, er is een zeer groot verschil tussen de uitkomsten in de test en de rook die vrijkomt in de werkelijke wereld. De kachels worden getest onder ideale omstandigheden met droog hout en net een uurtje of zoiets, anders dan in de praktijk waar mensen thuis regelmatig bijvullen en het vuur regelen om het de hele avond te laten branden.

Daarom zijn de resultaten in het laboratorium op geen enkele wijze te vergelijken met het gebruik van dezelfde kachels bij de mensen thuis, waar deze kachels gemiddeld tien maal meer luchtvervuiling produceerden. In een enkel geval was de uitstoot gelijk aan het laboratorium, in andere gevallen was de uitstoot zelfs zestien maal hoger.

 

 

 

Er waren enorme variëteiten in de resultaten, zelfs van dezelfde kachel en het was een heel gepuzzel om uit te vinden waarom dat zo was. Het gebruik van nat hout was een van de factoren die de uitstoot vergroot, de luchtschuiven afsluiten was een andere factor. De grootste boosdoener is echter de stoker zelf, die het vuur aansteekt en bekwaamheid die hij of zij heeft om de kachel te branden. En het soort materiaal dat je verbrandt maakt natuurlijk ook verschil. Bij onderzoek in Nieuw Zeeland ontdekten wetenschappers dat er overal geïmpregneerd hout verbrand werd. In de buitenwijken van Athene werd zelfs arsenicum en lood in de lucht gevonden vermoedelijk afkomstig van bouwafval en ander geverfd hout. Dit zal ongetwijfeld in andere landen ook gebeuren.

Het is altijd moeilijk om het directe effect op de gezondheid te meten. Doch waar hout wordt verbrand vinden wij problemen door luchtvervuiling. De Nederlandse Gezondheidsraad publiceerde begin dit jaar dat er jaarlijks 12.000 personen voortijdig overlijden door luchtvervuiling. Een belangrijk aandeel in de luchtvervuiling komt van houtrook. De meest recente onderzoeken suggereren dat de schadelijke effecten van houtrook erger zijn dan we dachten, het verdwijnt niet zonder schade aan te brengen. Zelfs het tegenovergestelde, wetenschappers hebben ontdekt dat houtrook verandert zodra de gassen en de deeltjes in de rook gaan reageren en maken daardoor nog meer fijnstof deeltjes.

Bij sommige experimenten werd de concentratie van de fijnstof deeltjes in de rook 60% groter na enkele uren. In een ander experiment verdrievoudigde het aantal deeltjes. Omdat het probleem onzichtbaar is, worden de gezondheidsimplicaties pas duidelijk zodra het verbranden van hout stopt of sterk vermindert.

En dan is er nog de grote onrechtvaardigheid: De rook van een klein aantal huizen die hout verbranden, vaak als een soort lifestyle, kan de hele omgeving vervuilen en zelfs een hele stad. Een eeuwen oude gewoonte veranderen is niet makkelijk, wie houdt er niet van een knisperend vuurtje? Echter ondanks dat het een warm, rustig, en zonder twijfel stijlvol gevoel geeft, moeten we ons afvragen of het verbranden van hout in in dorpen en steden nog wel kan. We moeten actie ondernemen en wel dringend, levens lopen gevaar.

Het oorspronkelijke en complete artikel in de Daily Mail kunt u hieronder lezen.

Daily Mail 18-11-2018 The silent killer in our homes

Help, de buren stoken weer!

Hoe voorkom je dat de kachelrook van de buren bij  jou in huis doordringt?De Zutphense Pauline Nijenhuis, voorzitter van de Stichting Houtrookvrij, laat het zien.

Hoe voorkom je dat de kachelrook van de buren bij jou in huis doordringt?De Zutphense Pauline Nijenhuis, voorzitter van de Stichting Houtrookvrij, laat het zien. © FOTO HISSINK

Help, de buren stoken weer!

De winter is in aantocht en de houtkachels gaan weer aan. Steeds meer mensen ondervinden last van houtrook. Stokers zijn zich vaak van geen kwaad bewust. Door het groeiend aantal kachels is het tijd voor politieke maatregelen vindt een aantal instanties, want houtrook is voor iedereen ongezond.

Nog niet zo heel lang geleden woonde ik in een vrijstaand huis waarin ik nota bene zelf een hippe, kloeke kachel had neergezet, waar ik starend in de knapperende vlammen voor kon gaan zitten mijmeren. Noem me naïef, maar geen moment heb ik stilgestaan bij het feit dat houtrook wel eens ongezond zou kunnen zijn. Toen ik de discussie over houtrook opmerkte, dacht ik dan ook te maken te hebben met weer een thema waarover polarisatie was ontstaan. De pro-stokers en de anti-stokers tegenover elkaar, zoals pro-zwarte pieten tegen over de anti -zwarte pieten. Om heel eerlijk te zijn dacht ik zelfs even dat anti-stokers de nieuwe ‘gekkies’ waren, zoals die lui die beweren last te hebben van straling, wat nooit wetenschappelijk is aangetoond.

Dat blijkt met houtrook bepaald niet het geval. ,,Dit is niet iets wat mensen verzinnen”, zegt Steven van der Lelie, milieugezondheidsadviseur van de GGD Noord en Oost-Gelderland. ,,We weten al lang dat bij het stoken van hout kankerverwekkende stoffen vrijkomen. Bij mensen die in de jaren 50 van de vorige eeuw en masse op hout kookten, zag je heel veel longproblemen en stoflongen, maar ook kanker. De dagelijkse luchtverontreiniging boven Gelderland staat gelijk aan het meeroken van zes sigaretten, houtrook heeft een belangrijk aandeel in die verontreiniging. Maar gek genoeg hebben we bij de geur van houtrook een positieve associatie.”

Trend

Van der Lelie signaleert een trend van een toenemend aantal klachten over houtrook bij de 22 gemeenten die in zijn gebied liggen. Bij besprekingen met collega’s van andere GGD’s in Nederland is dezelfde trend zichtbaar. Mensen zijn zich meer bewust van hun gezondheid, denkt hij, en tegelijkertijd neemt de tolerantie af. ,,Houtkachels, maar ook tuinkachels zijn een enorme trend die hoort bij modern wonen. Er is geen enkele regelgeving voor. Politiek gezien is er nog geen draagvlak om het echt aan te pakken, omdat ze mensen niet in hun vrijheid in huis aan willen tasten.”

Veel milieugroeperingen zijn ermee bezig en ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten ziet het probleem. ,,Je zou denken dat met de klimaatdiscussie de kansen voor maatregelen toenemen, maar als er geen beleid komt zullen mensen juist als alternatief voor gas weer meer hout gaan stoken.”

Verhaal gaat onder de foto verder.

Een pufje tegen benauwdheid.

Een pufje tegen benauwdheid. © FOTO HISSINK

Inmiddels heeft zo’n 10 procent van de Nederlandse huishoudens een houtkachel. Zonder dat we het in de gaten hebben, veroorzaken stokers in de winter minimaal 10 procent van de luchtvervuiling, heeft TNO dit jaar in februari berekend. Dat kan lokaal, in je eigen straat wel oplopen tot 40 procent. ,,De toename van het aantal kachels en gezondheidsschade is zeer zorgelijk’’, zegt Pauline van Voorst van het Longfonds. ,,Voor mensen met een longziekte, dat zijn er 1,2 miljoen in Nederland, of met hart- en vaatziekten verergert houtrook hun gezondheidsklachten. Ook gezonde mensen en gezonde kinderen krijgen eerder klachten. Daarom adviseren we om geen hout te stoken en pleiten we voor strengere maatregelen zoals een stookverbod bij mist en windstil weer.”

Verband

Ook het RIVM is net als het Longfonds aangesloten bij het landelijk Platform Houtrook en Gezondheid. Ik besluit te bellen met Coen Berends, voorlichter van het RIVM en in hetzelfde gesprek zitten twee onderzoekers die specialist zijn, onderzoeker Miriam Gerlofs-Nijland en inhalatietoxicoloog Flemming Cassee. ,,De discussie wordt zeker serieus genomen. Er is een brief van het Platform Houtrook en Gezondheid naar staatssecretaris Van Veldhoven gegaan met vijftien oplossingsrichtingen die mogelijk voor beleid en verbetering gaan zorgen.” Beide onderzoekers stellen dat er een verband is tussen houtrook en gezondheidsklachten, maar dat harde cijfers voor Nederland ontbreken. ,,Er zijn grote verschillen in de hoeveelheid van een bepaalde stof in de rook die uit de schoorstenen komt, afhankelijk van het type brander (open haard of houtkachel), de wijze van stoken en de gebruikte brandstof. De bijdrage van houtrook aan de jaarlijkse uitstoot van fijnstof is aanzienlijk. Het beste zou zijn om verbrandingsprocessen zoveel mogelijk te voorkomen.”

Maar ben ik echt dagen ziek van, ondanks mijn medicijnen. Benauwd en doodmoe, niet vooruit te branden

Pauline Nijenhuis, Voorzitter van de Stichting Houtrookvrij

Voor mensen die ziek worden van houtrook kan beleid niet snel genoeg komen. Zoals voor de Zutphense Pauline Nijenhuis, voorzitter van de Stichting Houtrookvrij. ,,Elke dag begint bij mij met Teletekst en het weer checken. Als ik zie dat het windstil is, weet ik dat het een moeilijke dag gaat worden. Wanneer dan in de wijk mensen hun houtkachel aanzetten, ga ik liever niet naar buiten.” In haar woning zijn alle ventilatieroosters opgevuld met filters, ze hebben in elke kamer luchtreinigers staan en als het echt te erg wordt, plakt ze zelfs alle kieren af met tape. Buiten staan twee fijnstofmeters die via een app precies aangeven, op elk uur van de dag, hoe hoog de fijnstof is. Zodat ze weet wanneer ze een boodschap kan doen. Ventileren doet ze ’s winters om tien voor zeven, omdat ze weet dat een nabije stoker om zeven uur zijn houtkachel aan doet. Als ze gaan fietsen, weten ze welke houtrookvrije route ze moeten nemen. Soms is het zo erg dat ze drie dagen plat moet, zoals van de zomer, met de vuurkorven die overal aan gingen. ,,Daar ben ik echt dagen ziek van, ondanks mijn medicijnen. Benauwd en doodmoe, niet vooruit te branden.”

Onbegrip

Even later lopen we door de wijk, waar de avond gevallen is. Voor de deur bij een huis zien we een stapel houtblokken. ,,Het is lastig om het bij de buurt aan te kaarten, dat heb ik in het verleden veel gedaan, maar stuit op onbegrip. Dan krijg ik te horen dat ik toch ook op vliegvakantie ga. En mensen zeggen dat het niet hun kachel is die vervuilt.” We ruiken en sniffen, maar de kachels zijn nog niet aan. Op de app hadden we al gezien dat de lucht schoon was. ,,Maar dat kan over een uur zo anders zijn, dat is het punt’’, zegt haar man Vincent.

Pauline en Vincent Nijnehuis

Pauline en Vincent Nijnehuis © FOTO HISSINK

Ik besluit alleen verder te gaan om wijkbewoners aan te spreken op hun houtkachels. Ik ruik nu onmiskenbaar houtrook, wat nu niet meer symbool staat voor gezelligheid, maar voor ongezonde CO2-uitstoot. ,,We hebben dit huis jaren geleden rond deze leemkachel gebouwd”, toont een bewoonster. ,,We stoken hem een keer in de twee dagen goed op en dan is ons hele huis twee dagen warm. Ik zou mijn huis nu niet meer rond een haard bouwen. Haarden zijn niet geschikt voor een Vinex-wijk als je zo vlak op elkaar woont. We hebben hem nu minder aan, omdat het toch niet goed voelt dat anderen er last van hebben.”

Gas is toch ook niet alles, want daar hebben ze in Groningen last van

Buurtbewoner

Een bewoner iets verderop heeft daar geen boodschap aan. De kachel heeft hij net aangestoken. ,,Ja, waarom niet? Moet ik dan gaan kijken of het windstil is?” Hij blikt even naar de lucht. ,,Hoe kan ik dat nou zien? Gas is toch ook niet alles, want daar hebben ze in Groningen last van.” Dat stoken ook voor de stoker ongezond is, daarover haalt hij zijn schouders op. Hij heeft van de vorige bewoner geleerd hoe je goed moet stoken, die heeft dat vijftien jaar op deze plek gedaan. ,,En hij leeft nog.”

Als ik naar huis ga, in de inmiddels mistige binnenstad van Zutphen, ruik ik de houtrook in mijn straat. Ik denk aan de woorden van Steven van der Lelie en het Longfonds, dat er beleid moet komen, te beginnen met een stookverbod bij windstil, mistig weer, omdat je anders je wijk onder een deken van vervuiling legt. Hoe moeilijk kan dat zijn? De houtrook walmt mijn slaapkamer in. Bah. Dicht met dat raam.