Maandelijkse archieven: januari 2018

Houtrook het nieuwe asbest?

Houtrook het nieuwe asbest?

Donderdag 16 november wordt er bij de ingekomen stukken van de gemeenteraad van Eemsmond een email behandeld over de gevaren van hout stoken/houtrook. De HIK zet een en ander op een rijtje.

 

Overlast

Een houtkachel. Vuurtje stoken. De open haard. De barbecue. Het lijkt allemaal zo gezellig. Maar is dat het ook? En wat betekent het voor de buren, voor de hele leefomgeving?

Houtrook stinkt en vormt daarmee een bron van overlast. Volgens het  CBS zijn open haarden en houtkachels de belangrijkste oorzaak van geuroverlast in de leefomgeving; in 2011 ondervond 10% van de Nederlanders hiervan hinder. Geurhinder kan leiden tot fysieke gezondheidsklachten zoals hoofdpijn, misselijkheid, slaapklachten, vermoeidheid en luchtwegklachten (stress gerelateerde somatische gezondheidsklachten).

 

Giftig

Maar behalve dat het stinkt, is houtrook ook nog eens behoorlijk giftig.  Het bevat vele tientallen chemische  bestanddelen. We noemen er een paar: dioxines, lood, cadmium, arsenicum, methaan, fenolen, benzeen, aldehyden en formaldehyde en kankerverwekkende PAK’s. Deze komen samen met het ultra fijne stof de leefomgeving in.

Ook moderne houtkachels, die zijn ontworpen om de uitstoot van schadelijke stoffen te beperken, blijken in de praktijk nog aanzienlijke hoeveelheden fijnstof en andere schadelijke stoffen uit te stoten. Dit neemt een factor 10 tot 300 toe als de kachel ook nog eens verkeerd gebruikt wordt. Zelfs de meest geavanceerde pellet kachels hebben nog een uitstoot van 25-50 mg fijnstof per m3 rookgas.

De grootte van de fijnstof deeltjes, Particulate Matter of PM genoemd, wordt uitgedrukt in getallen: PM10 betekent stof met een doorsnee van 10 micrometer. Dat ademen we niet al te diep in. Anders is het met fijnstof, PM2.5 genoemd. Dat is 0,1 tot en met 2,5 micrometer in doorsnee. Dan is er nog ultra fijnstof: 50 tot 100 nanometer doorsnee. Dat ademen we zeer diep in.

Die laatste roetdeeltjes kunnen een ware ravage aanrichten in het menselijk lichaam. Houtrook bestaat voor 80% tot 90% uit fijn stof, aangeduid in rapporten als PM2.5. Die stofdeeltjes dringen diep in de longen door. Door de longblaasjes komen ze in de bloedbaan. De teerachtige stof, de PAK’s, polycyclische organische koolwaterstoffen, gaan mee de bloedbaan in. Van PAK’s is bekend dat deze kankerverwekkend kunnen zijn.

Ook hart- en vaatziekten worden door ultrafijn stof veroorzaakt of verergerd. En wel direct nadat men het heeft ingeademd, zonder dat de patiënten de oorzaak van de verergering meteen doorhebben.

Astma- en COPD patiënten weten veel sneller dan gezonde mensen wat de nare gevolgen zijn van houtrook, dat wil zeggen van de inademing van de roetdeeltjes of zwart stof. Hun ademhalingsorganen zijn veel minder in staat de deeltjes te filteren. Ze krijgen zo de volle mep in hun longen.

In houtrook zitten veel meer giftige stoffen dan in sigarettenrook. Amerikaans onderzoek heeft uitgewezen dat houtrook met dezelfde dichtheid als sigarettenrook, 12 keer schadelijker is. De roetdeeltjes veroorzaken ook bij gezonde mensen ontstekingen op plaatsen waar deze zich nestelen. Bij inademing: in de longen, maar via de neus kunnen ze rechtstreeks in de hersenen terechtkomen. Daar veroorzaken ze ontstekingen. Later kan dat het ontstaan van Alzheimer bevorderen. Bij kinderen kan het de ontwikkeling van hun IQ nadelig beïnvloeden. Maar bij hartpatiënten richt het de meeste schade aan. Onder hen vallen de meeste sterfgevallen gerelateerd aan het voorkomen van fijn stof.
Het probleem van houtrook speelt zich vooral af in de particuliere sector. Bij bijvoorbeeld elektriciteitscentrales die op houtsnippers draaien, speelt het probleem ook, maar minder. In de eerste plaats omdat de omstandigheden waaronder het hout verbrand wordt, zo optimaal mogelijk wordt geregeld. Daarnaast zijn deze centrales voorzien van (dure) filters om de rookgassen te reinigen. Voor deze grote verbrandingsinstallaties is strenge regelgeving van kracht.

 

Milieu.

Houtstoken zou een vermindering van de uitstoot van CO2 met zich mee brengen. Dan moet er wel op grote schaal heraanplant van bomen plaats vinden. Immers, het totale aantal bomen mag niet teruglopen om CO2 neutraal te kunnen zijn. Vooralsnog vindt wereldwijd een veel grotere ontbossing plaats dan dat er sprake is van heraanplant. En het duurt zo’n 30 jaar voordat een aangeplante boom weer groot is. Bij de CO2 neutraal gedachte moet ook meegenomen worden het drogen van het hout, het  vermalen en persen van pellets en het transport. Dat is vaak over grote afstand, met de daarbij horende uitstoot aan CO2 en andere stoffen.  Wist u dat de 16 grootste zeeschepen jaarlijks net zoveel zwavel uitstoten als het gehele autoverkeer van de wereld bij elkaar? Daarnaast komt er bij hout stook methaan vrij.  Methaan heeft op de opwarming van de aarde een veel groter effect dan CO2, zo’n 25 keer zoveel. En de zwarte roetdeeltjes komen hoog in de atmosfeer terecht om uiteindelijk neer te slaan op de ijskappen op de polen. Daar zorgt het voor versnelde opwarming en dus het smelten van het ijs, wat weer een versnelling van de opwarming van de aarde teweeg brengt.

 

Commentaar De HIK

We concluderen dat hout stoken erg schadelijk is voor de mens en milieu.  Een hout- of pellet kachel is zeker geen alternatief voor verwarming met aardgas. Sterker nog, De HIK pleit voor een algeheel verbod op het stoken van hout door particulieren en bedrijven. Hout stoken in energiecentrales is welleswaar iets minder ongunstig qua uitstoot, maar vraagt zoveel hout, dat daar is geen aanplant in de regio tegen mogelijk is.

Lokale overheden kunnen hier een belangrijke rol in spelen, bijvoorbeeld door lokale regelgeving.

De knusse houtkachel is eigenlijk een no-go

De knusse houtkachel is eigenlijk een no-go

BRON

Een ‘ongemakkelijk feit’, noemt voorzitter Pim van Gool van de Gezondheidsraad het. Houtkachels en zeker open haarden, hoe knus ze ook zijn, blazen via de schoorsteen vaak vuile stoffen de lucht in. “Het is een rare paradox”, zegt hij. “Milieubewuste mensen denken met een houtkachel goed bezig te zijn, maar het tegenovergestelde is vaak waar.”

Het ligt gevoelig, weet ook energie-experts Mariken Stolk van adviesorganisatie Milieu Centraal. Bewoners met een houtkachel willen soms liever niet horen dat ze luchtvervuiling, zoals fijnstof, veroorzaken in de buurt. “Het klinkt zo duurzaam, niet stoken met de gasketel maar met hout”. Stolk windt er geen doekjes om: “Dat klopt echt niet.” De meeste kachels zijn inefficiënt, met zo’n 30 procent energieverlies. Een open haard laat zelfs tot 90 procent van de warmte vervliegen, met schadelijke stoffen.

Dilemma

De meest verantwoorde keuze voor het stoken van hout in huis is de aanschaf van een pelletkachel. Dat is een hoogefficiënte kachel, die samengeperste kleine houtkorrels verbrandt. Die kun je kopen met duurzaamheidslabels, zoals ‘Better Biomass’. Met een hele hoge schoorsteenpijp op het dak erbij blijft de overlast beperkt. Maar Stolk wil ook die pelletkachels niet aanraden. “Helaas, ook dan kun je milieu en gezondheid schaden.” Maar ja, aardgas stoken met je cv-ketel thuis is ook niet duurzaam. Kijk dus liever naar echte schone verwarming thuis, zegt Stolk. Dat kan in een energiezuinig huis met een warmtepomp, die energie uit de lucht of de bodem haalt, met zonnepanelen op het dak.

Milieu Centraal heeft wel tips, voor houtstokers, om verantwoord om te gaan met houtkachel of haard. Niet stoken op windstille dagen bijvoorbeeld, want dan blijven alle vieze stoffen hangen. Matig gebruik helpt ook. “Stook die gezellige kachel niet elke koude dag, maar maximaal twee avonden per week, voor de sfeer”, zegt Stolk. En alleen kurkdroog hout opbranden, want nat hout geeft meer verontreiniging. Afval, vers hout op plastic erin gooien is natuurlijk helemaal uit den boze.

Burenruzies

“We willen wel terughoudend zijn met zulke stookadviezen”, zegt Stolk. Niet omdat Milieu Centraal zich niet wil bemoeien met het stookgedrag van mensen thuis, maar omdat de tips het beeld geven dat houtkachels en haarden toch best wel oké zijn. Gebruik hem liever helemaal niet, is de belangrijkste boodschap van Milieu Centraal. Overlast door stank en vieze lucht leidt volgens Milieu Centraal geregeld tot geruzie in de wijk. “Doe de buren een lol”, zegt Stolk, “hout stoken is eigenlijk gewoon een no-go.”

Stook die gezellige kachel niet elke koude dag, maar maximaal twee avonden per week, voor de sfeer

Houtkachels thuis dragen ook bij aan luchtvervuiling. Niet aanschaffen dus , zegt Milieu Centraal. Heb je er al een? Stook dan bewust.

Mariken Stolk, Milieu Centaal

Openhaard ligt onder vuur

Openhaard ligt onder vuur

HEUVELRUG Bij mist en stil weer is een stookverbod voor houtkachels nodig. Dat vindt de Stichting Houtrookvrij uit Zutphen, die hoopt dat politieke partijen in aanloop naar de raadsverkiezingen een standpunt tegen de schadelijke overlast innemen. Heuvelrugburgemeester Frits Naafs heeft de houtkachels op zijn radar staan, maar strenge maatregelen zijn vooralsnog niet te verwachten. (Net zoals Johan C. Als je rookt doe het dan gezond)

 

 

 

 

 

 

VERBOD Eerder werd een motie over houtrook op het congres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) opgeschort, in afwachting van een mogelijk landelijk verbod. ,,Daar zitten we eigenlijk nog steeds een beetje op te wachten”, aldus Naafs. ,,In onze APV staat wel een algemene hinderbepaling, maar handhaving van een plaatselijk verbod is heel moeilijk. Als de houtstook landelijk in de ban wordt gedaan, is het klaar. Maar ik weet niet of hem dat gaat worden.”

GASPRIJZEN Het gebruik van houtkachels om winterkou in huis te verdrijven, heeft in Nederland een hoge vlucht genomen. Hoge gasprijzen en energiebelasting maken het stoken van hout aantrekkelijk. Bovendien vinden veel mensen een houtkachel of openhaard gezellig. Maar bij het verbranden van hout komen roet, fijnstof en een aantal kankerverwekkende verbindingen in de lucht.

GIFTIG Volgens internationaal wetenschappelijk onderzoek is regelmatige houtrook in de woonomgeving op termijn slecht voor de volksgezondheid. Het zou de longcellen aantasten en zelfs giftiger zijn dan sigarettenrook. In plaatsen als Amersfoort, Utrecht en Wageningen krijgt de gemeente daarom steeds meer aandacht voor de overlast en de gezondheidseffecten van houtrook.

BENAUWDHEID Longpatiënten ervaren extra veel overlast van hun houtstokende buren. Vooral bij windstille weersomstandigheden blijft de rook lang hangen en kan ernstige benauwdheid ontstaan. De gemeente Utrechtse Heuvelrug roept inwoners via haar website dan ook op, om de houtkachel of openhaard niet aan te steken bij minder dan windkracht drie. Ook wordt inwoners gevraagd om klachten van buren over rookoverlast serieus te nemen

Feinstaubbelastung durch Kamine und Co & Falsche Feinstaubwerte bei Kaminöfen?

Falsche Feinstaubwerte bei Kaminöfen?

https://www.zdf.de/verbraucher/wiso/falsche-feinstaubwerte-bei-kaminoefen-100.html

Feinstaubbelastung durch Kamine und Co

13.11.2017, 12:38 Uhr | rw, Simone Andrea Mayer, dpa, t-online.de

Kaminöfen und Holzheizungen produzieren viel Feinstaub. Wie giftig ist ein Kaminfeuer? (Quelle: imago/Rainer Weisflog) Wie giftig ist ein Kaminfeuer? (Quelle: imago/Rainer Weisflog)
Teilen
Twittern
Drucken
Mailen
Redaktion
Gemeinhin gelten Autos als die Feinstaubschleudern schlechthin. Zahlreiche Städte mussten deshalb sogar Umweltzonen einrichten. Nun überrascht das Umweltbundesamt (UBA) mit anderen Zahlen. Demnach ist mancherorts der größte Anteil der Feinstaubbelastung nicht auf den Straßenverkehr, sondern auf Holzfeuerungen wie Kaminöfen, Kamine und Holzheizungen zurückzuführen.

MEHR ZUM THEMA

Kamin: Kaminofen: Bundesimmissionsschutzverordnung beachten
Gemütlich und warm: Tipps rund um die Heizsysteme
Kamin: Kaminofen gebraucht kaufen: Tipps
“Vor allem die wachsende Zahl der Holzfeuerungen wirkt sich negativ auf die Feinstaubbelastung aus”, sagt UBA-Präsidentin Maria Krautzberger. Insbesondere in den Wintermonaten könne der Anteil der Holzfeuerungen an der gesamten Feinstaubbelastung bis zu 25 Prozent betragen. “Die Emissionen aus Holzheizungen übersteigen damit mittlerweile die Feinstaubmengen, die aus den Abgasen des Straßenverkehrs stammen.” Laut dem UBA-Papier werde mittlerweile in mehr als einem Viertel aller deutschen Haushalte Holz verfeuert.

Immer nur trockenes Holz verheizen
Die meiste Belastung gehe von Einzelraumfeuerungen, unter anderem Kaminöfen aus, heißt es in der Analyse. Um die Feinstaubemissionen so gering wie möglich zu halten, ist es wichtig, dass nur naturbelassenes und ausreichend trockenes Holz verbrannt wird. Wie die Stiftung Warentest ermittelt hat, verdoppelt sich der Feinstaub-Ausstoß beim Verbrennen von Holz mit einer Restfeuchte von 25 Prozent im Vergleich zu Brennholz mit nur 14 Prozent Restfeuchte.

zuhause-vlp
Restfeuchte im Brennholz messen
Holzfeuchtigkeit richtig messen. (Quelle: Screenshot: Hark)
Ideal ist eine Holzfeuchte deutlich unter 20 Prozent. Gesetzlich sind bis zu 25 Prozent erlaubt. Ob der Brennstoff ausreichend trocken ist, kann man mit einem günstigen Holzfeuchtemessegerät ermitteln. Es kostet nur ein paar Euro und ist ein unverzichtbares Zubehör für jeden Kaminofen-Besitzer – zumal feuchtes Holz einen viel geringeren Heizwert hat. Es ist also nicht nur im ökologischen, sondern auch im ureigenen wirtschaftlichen Interesse, nur trockenes Holz zu verheizen.

Viele alte Öfen heizen unsauber
Seit der zum 1. Januar in Kraft getretenen Novelle der Ersten Bundes-Immissionsschutzverordnung (1. BImSchV) gibt es mittlerweile auch eine Umrüst- oder Austauschpflicht für alte Kamin- und Kachelöfen. Gerade unter den alten Öfen finden sich so manche Stinker. Schrittweise müssen nun bis 2024 alle Kamin- und Kachelöfen mit einem Feinstaubausstoß von über 0,15 Gramm pro Kubikmeter (g/m³) und Kohlenmonoxid-Emissionen von mehr als 4 g/m3 außer Betrieb genommen oder mit einem speziellen Filter nachgerüstet werden. Die größten Luftverpester werden also nun nach und nach aus dem Verkehr gezogen.

Feinstaubbelastung durch Öfen
Der Schornstein

Auch die Pflege des Ofens hat Einfluss auf den Emissionsausstoß. Dieser wird zum Beispiel höher, wenn sich im Ofenrohr sowie im Schornstein eine Rußschicht festsetzt, erklärt der Bundesverband des Schornsteinfegerhandwerks in St. Augustin bei Bonn. Daher ist die regelmäßige Wartung wichtig.

Das Anzünden

Auch falsche Handhabung der Öfen kann für Feinstaub in Wohnräumen verantwortlich sein – und nicht zu knapp. So gibt die Deutsche Umwelthilfe an, dass ein Kaminofen durchschnittlich 100 Milligramm pro Kubikmeter Feinstaub ausstößt. Wird ein alter Ofen mit einfacher Technik auch noch falsch betrieben, kann der Wert mehr als 5000 Milligramm pro Kubikmeter betragen.

Warum? Brennt das Holz am Anfang zu langsam ab, gibt es vergleichsweise viele unverbrannte Kleinstoffe in die Luft ab. Daher gilt meist der Tipp, das Holz von oben anzuzünden. So rät der Bundesverband des Schornsteinfegerhandwerks, ganz unten in den Brennraum zwei bis drei Holzscheite zu legen. Oben drauf kommen ein Anzünder sowie mehrere zum Gitter gelegte Anzündhölzer. Diese brennen schnell an, da sie dünner und meist auch aus Weichholz sind.

Für eine saubere Verbrennung brauchen die Flammen ausreichend Sauerstoff. Erst wenn das Holz im Ofen gut brennt, sollte die Luftzufuhr soweit verringert werden, wie es in der Anleitung des Ofenbauers steht.

Umweltfreundlich heizen mit Holz
Moderne Kaminöfen halten die Grenzwerte spielend ein und unterschreiten die zulässigen Grenzwerte oft sogar deutlich. Sie stoßen zwar immer noch mehr Feinstaub aus, als es moderne Öl- oder Gasheizungen tun. Dementgegen steht allerdings, dass Holz ein praktisch klimaneutraler Heizstoff ist. Bei seiner Verbrennung wird lediglich die Menge CO2 freigesetzt, die zuvor im Holz gebunden war. Außerdem zählt Holz als nachwachsender Rohstoff zu den regenerativen Energiequellen.

Utrecht wil strengere regels voor houtkachels……

De stad Utrecht wil het stoken van houtkachels aan banden leggen. Milieuwethouder Lot van Hooijdonk wil Utrechters beter kunnen beschermen tegen overmatige roetuitstoot door de houtkachel van hun buren.

Ivar Penris 05-01-18, 17:15 Laatste update: 17:37
28
De wethouder wil daarom strengere regels opleggen voor houtkachels in nieuwbouwhuizen. Daarnaast hoopt Van Hooijdonk dat er een wet komt waarmee ze de uitstoot van bestaande houtkachels kan verminderen als het nodig is.

Net zoals bij bedrijven waar de vergunning kan worden ingetrokken als het de regels overtreedt, wil Van Hooijdonk ook in kunnen grijpen als burgers hun buren ‘bestoken’ met teveel roet uit hun houtkachel. Dat kan op dit moment niet. Daarvoor moet de wet worden aangepast.

Utrecht heeft zich daarom geschaard achter een plan van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten om een wet in te richten waarmee dat wel kan. ,,We hebben ‘een haakje’ nodig om mensen te beschermen tegen deze uitstoot. Dat hebben we nu nog niet.’’

Luchtkwaliteit
Deze week verscheen een hele reeks rapporten over de luchtkwaliteit in Utrecht. Nadat vijf jaar lang (2010-2015) de hoeveelheid stikstofdioxide langzaam verbeterde, stagneerde die afname de laatste twee jaar. Criticasters die al langer tegen de Utrechtse milieuzone zijn, die sinds 2015 vieze diesels uit de stad weert, grijpen de cijfers aan om te zeggen dat de milieuzone blijkbaar niet werk.

Van Hooijdonk spreekt dat tegen. ,,Deze maatregel is niet genomen om stikstofdioxide uit de lucht te halen. De milieuzone heeft ervoor gezorgd dat de hoeveelheid roet met dertig procent is afgenomen. Dat is gigantisch veel.’’

De milieuzone is wat Van Hooijdonk betreft slechts één van de vele maatregelen die er moeten komen om de luchtkwaliteit te verbeteren en ook de stikstofreductie weer op gang te brengen. ,,Er is niet één methode om dit probleem aan te pakken.’’

Grootste bron
Wegverkeer is en blijft de grootste bron van vervuiling en daarom heeft de stad zich enkele doelen gesteld voor de komende jaren. De bevoorrading van winkels en bedrijven in de stad mag vanaf 2025 alleen nog maar met voertuigen gedaan worden die geen schadelijke uitstoot meer hebben. Het busvervoer moet in 2028 energieneutraal zijn en in 2030 mogen er alleen auto’s de stad in met ‘zero emmision’ (nul uitstoot).

Daarnaast is de gemeente erg afhankelijk van landelijke maatregelen, want ongeveer de helft van de vuile lucht komt van verkeer buiten de stad.

Als die doelen van Utrecht gehaald worden en de houtstook wordt verder niet aan banden gelegd, dan neemt de milieubelasting van de houtkachels naar verhouding alleen maar toe. Bovendien kost het aan banden leggen of verbieden van houtkachels niets. ,,Verbieden is nu nog zeker geen optie’’, zegt Van Hooijdonk. ,,Maar het is wel belangrijk om duidelijk te maken wat minder stoken voor het milieu oplevert.’’