Verbranden in open lucht slecht voor milieu

ovam_logo_greenVerbranden in open lucht BRON
Welke wet verbiedt het verbranden van afvalstoffen ?
Er zijn een heleboel verschillende wetgevingen en reglementeringen die het verbranden in open lucht regelen, te weten: het afvalstoffendecreet, VLAREM I, VLAREM II, het veldwetboek en het bosdecreet. Het afvalstoffendecreet, VLAREM I, VLAREM II en het bosdecreet zijn opgemaakt door de Vlaamse regering. Het veldwetboek is federale materie.

Is verbranden in open lucht altijd verboden ?
Volgens de Vlaamse milieureglementering (VLAREM) is enkel het verbranden van plantaardige afvalstoffen afkomstig van het onderhoud van tuinen, de ontbossing of ontginning van terreinen of van eigen bedrijfslandbouwkundige werkzaamheden toegelaten. Hierbij dient een afstand van 100 meter gerespecteerd te worden tot de begroeiing of bebouwing, zoals vastgelegd in het Veldwetboek.

En wat met kampvuren en kerstboomverbrandingen ? 
Dat is inderdaad een netelige kwestie. In principe is het verboden. Het maken van een kampvuur in het kader van zogenaamde socio-culturele activiteiten wordt evenwel aanzien als één van de mogelijke uitzonderingen. De impact van het verbranden van hout in kampvuren is immers vrij beperkt zowel in omvang als in aantal en tijd. Dit gaat natuurlijk enkel op in zoverre enkel droog onbehandeld hout wordt verbrand. Bij windstil of mistig weer wordt ook best geen kampvuur ontstoken, aangezien de rookgassen in die gevallen blijven hangen. Voor kerstboomverbrandingen gaat dezelfde redenering op.
Kampvuren en kerstboomverbrandingen zijn bovendien zeer duidelijk verbonden met een veiligheidsaspect, zeker in perioden van droogte. Enkele Vlaamse gemeenten hebben al een politiereglementering uitgewerkt waarin deze activiteiten onderworpen zijn aan een toelating na schriftelijke aanvraag bij de gemeente. In de nabije toekomst zal dit via een aanpassing van de Vlaamse milieureglementering uitgebreid worden naar alle Vlaamse gemeenten.

p1040316-ik-vuurtje-stokenBest dus op voorhand eens informeren bij de gemeente welke regels er lokaal gelden.

Waarom is het verbranden in open lucht schadelijk ?
Naast de direct merkbare overlast (o.a. geurhinder en rookontwikkeling) die de nabije omgeving ondervindt, veroorzaakt sluikverbranden ook aanzienlijke milieu- en gezondheidsproblemen. De meest schadelijke stoffen die hierbij vrijkomen zijn dioxines, PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen), fijn stof en zware metalen.

Is het aandeel van de industrie en de uitlaatgassen bij luchtvervuiling niet veel groter dan ons ‘vuurtje-stook’ ?
Onderzoek toont aan dat de bevolking verantwoordelijk is voor bijna 40% van de totale dioxine-uitstoot in Vlaanderen. Het verbranden van afvalstoffen in tonnetjes en open vuren neemt hierbij maar liefst 25% van de uitstoot voor z’n rekening.

000

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

En wat met de huisvuilverbrandingsinstallaties? Ik dacht dat dat de grote vervuilers waren ?
De huisvuilverbrandingsinstallaties waren een tiental jaren geleden inderdaad een heel pak meer vervuilend dan nu. Door streng optreden is de uitstoot van de huisvuilverbrandingsovens op enkele jaren tijd met meer dan 95% teruggedrongen. De huisvuilverbrandingsovens die in een recent verleden een kwalijke reputatie hebben opgebouwd, vertegenwoordigen in 2001 slechts een aandeel van minder dan 0.5% van de dioxine-uitstoot in Vlaanderen.

Dioxines? Wat moet ik mij daar bij voorstellen ?
Dioxines zijn gechloreerde organische verbindingen. Ze behoren tot de zogenaamde POP’s: persistente organische polluenten. De introductie van POP’s in het milieu is zo goed als onomkeerbaar. Eens in het milieu blijven deze stoffen daar voor lange tijd. Negatieve gevolgen van de aanwezigheid van die stoffen in het milieu blijven lang voelbaar, ook na het wegnemen van de oorzaak.

Buiten_ligzetel_LRHoe ontstaan dioxines ?
Dioxines ontstaan bij verbrandingsprocessen in aanwezigheid van chloorbronnen: plasticafval, PVC-flessen, bewerkt hout (geverfd hout, vernist hout, verlijmde spaanderplaten, vezelplaten, multiplexplaten verhard of bedekt met PVC, hout met brandvertragende middelen,…). Zo tonen recente metingen van VITO aan dat de dioxine-concentratie bij verbranding van afval in open lucht tot 5000 maal hoger kan oplopen dan in een huisvuilverbrandingsinstallatie. Ook de verbranding van eerder onschuldig ogend tuinafval zoals snoeihout en bladeren blijkt aanzienlijke concentraties aan dioxines, stof en PAK’s te veroorzaken. De plantencellen bevatten immers ook chloor, onder de vorm van voedingszouten.

Mag ik dan nog wel mijn houtkachel aansteken ?
Ook je houtkachel loopt het risico om schadelijke stoffen en dioxines in de lucht te blazen. Dioxinevorming treedt echter vooral op bij het verbranden van vochtig materiaal bij lage temperatuur. Bij een houtkachel is het daarom van belang om steeds droog hout te stoken en te zorgen voor voldoende luchttoevoer om onvolledige verbranding te voorkomen. Bij windstil of mistig weer steek je best geen kachel aan.

Waarom zijn dioxines en PAK’s schadelijk voor de gezondheid ?
PAK’s en dioxines neemt de mens hoofdzakelijk op via de voeding. PAK’s kunnen kankers doen ontstaan in het spijsverteringsstelsel en in de longen. Sinds kort worden zij er ook van verdacht de hormonenhuishouding te verstoren en invloed te hebben op de voortplanting en het afweersysteem.
Dioxines komen onder andere via melk en andere zuivelproducten terecht in de voedselketen van de mens. Dioxines stapelen zich op in onze lichaamsvetten waardoor de lichaamsdosis stijgt met toenemende leeftijd. In hoge concentraties kunnen dioxines een typische huidaandoening (chlooracné) en ook kanker veroorzaken. Lever-, maag- en darmstoornissen kunnen eveneens optreden. Dioxines kunnen groeistoornissen bij ongeboren baby’s veroorzaken en ons afweersysteem tegen ziektes ondermijnen. Zowel dioxines als PAK’s hebben vooral op langere termijn een negatieve invloed op de gezondheid. De toegebrachte schade wordt pas jaren later zichtbaar. Daarom is het van belang om nu reeds zorgvuldig met mogelijke dioxinebronnen om te gaan. 

Wordt sluikstoken beboet ?
ja, de gemeente kan optreden tegen sluikstokers. Het Decreet betreffende de milieuvergunning voorziet geldboetes van 2.5 tot 2500 euro.
Op basis van het Veldwetboek kunnen geldboetes tussen 50 en 100 euro opgelegd worden.

Waar moet ik naartoe met mijn afval als ik het niet mag verbranden ?
Ten eerste is er de selectieve huis-aan-huis ophaling van verschillende afvalstromen. In de meeste gemeenten kunnen de inwoners met een aantal afvalstromen terecht in het containerpark. Om te weten hoe het zit in je eigen gemeente, neem je best contact op met de milieuambtenaar.
Naast de selectieve inzameling en recuperatie van afvalstoffen zijn er ook verschillende aanvaardingsplichten van kracht. Zo zijn er aanvaardingsplichten voor o.m. voertuigwrakken, autobanden en bruin- en witgoed. Het principe achter een aanvaardingsplicht is dat de koper gratis zijn oud exemplaar mag achterlaten bij de verkoper indien hij een nieuw aankoopt.

En wat met tuin- en snoeiafval ?
Sommige gemeenten halen snoeiafval gratis of tegen een vergoeding aan huis op. Na te gaan via de milieuambtenaar of de ophaalkalender. Snoeihout kan ook afgevoerd worden naar de groencontainer op het containerpark en zo zijn weg vinden naar de grootschalige composteerinstallaties.
Maar daarnaast zijn er heel wat meer natuurlijke verwerkingsmanieren. Als compostmeester ben jij daar goed mee vertrouwd. Voor je gemak geven we er hier een aantal op een rijtje.

Zelf composteren is nog altijd de manier bij uitstek om organisch afval zelf te verwerken.

Wie over een hakselaar beschikt zal niet lang twijfelen om zijn snoeihout te versnipperen tot mulchmateriaal.

Maar ook onversnipperd kan snoeihout nuttig aangewend worden in onze tuin. Met weinig werk en zonder veel fantasie kan tussen enkele paaltjes of tussen grovere takken een stapelmuurtje gevormd worden. Dit zal vlug uitgroeien tot een onderkomen voor allerlei diertjes die nuttig werk verrichten in de tuin.

Lange en meer regelmatig gevormde takken kunnen verwerkt worden tot een vlechtscherm, te gebruiken als afsluiting, of om een rommelig hoekje aan het zicht te onttrekken.

Lage vlechtwerkjes zijn uitermate geschikt om borders af te zomen. De oevers van grachten en natuurlijke vijvers kunnen met een dergelijk vlechtwerk beschermd worden tegen erosie.

Lange en stevige takken kunnen samengebonden worden tot een steun voor klimplanten. In de bloemenborder zijn vele hoog opgroeiende bloemen en vaste planten gebaat bij een steuntje van rijshout.

Dunne stammetjes kunnen verwerkt worden tot originele tuinpoortjes, ja zelfs hele afsluitingen.

Kan ik snoei- en groenafval in mijn tuin voorkomen ?
Uiteraard. Wie weinig afval in zijn tuin wenst, moet in de eerste plaats doordacht te werk te gaan bij het plannen en bij de aanleg van de tuin. Wie van bij de aanvang rekening houdt met de volwassen omvang van bomen en struiken zal in de loop der jaren minder naar de snoeischaar en de takkenschaar moeten grijpen dan wie dit niet deed.
Daarnaast is het belangrijk dat je op het juiste moment snoeit: dat wil zeggen als de groei van de plant gestopt is, d.i. na 21 juni. Te vroeg snoeien stimuleert heel wat planten om nog nieuwe uitlopers te vormen, zodat een tweede en soms zelfs een derde snoeibeurt nodig is.
Leer de grondsoort(en) van je tuin kennen en ga na welke planten het goed doet in deze grond. Op deze manier zullen je nieuwe aanplantingen het best gedijen, ook met een minimale bemesting en heb je het minste uitval door ziekten of aangetaste planten.
 Leer de vereisten van je planten kennen. Geef ze de juiste plaats: zon of schaduw, zure, neutrale of kalkgrond, droog of vochtig. Kies de juiste plant in functie van de te beplanten plaats, anders krijg je zwakke planten die veel vatbaarder zijn voor ziekten.