Milieu

In het kader van de Europese strategie m.bt. luchtverontreiniging worden kleine verbrandingstoestellen als een steeds belangrijkere bron van emissies van o.a. fijnstof aangemerkt. Onderzoek in Duitsland toonde aan dat kleine verbrandingstoestellen verhoogde concentraties fijnstof opleverden met een zeer groot aandeel van de allerkleinste (ongezondste) deeltjes. Uit het recente door VROM gesubsidieerde onderzoek van ECN in Schoorl blijkt dat de concentraties fijnstof aanzienlijk stijgen in de omgeving van een (redelijk goede) houtkachel en dat verwacht mag worden dat de normen worden overschreden.

Particulieren die hout verbranden zijn naar schatting verantwoordelijk voor twaalf procent van het in Nederland uitgestoten fijn stof (PM10) en voor vijftien procent van het in Nederland uitgestoten PM2,5 (Lucht 2006; beide cijfers zijn een onderschatting, want gebaseerd op emissies van Oostenrijkse kachels, die aan emissie-eisen moeten voldoen). Houtkachels stoten m.n. veel ultra fijn stof (< 0,1 micron) met PAK’s uit (in Duitsland al meer dan het verkeer; UBA). En dat juist in de woonomgeving. Om een idee te geven: een houtkachel stoot twintig keer zoveel fijnstof uit als een kolenkachel; en tien tot honderd keer zoveel van verschillende PAK’s. De kachels nemen o.a. een groot deel van de uitstoot van het kankerverwekkende Benzo(a)pyreen voor hun rekening. Maar er komen behalve fijnstof ook allerlei schadelijke gassen en dioxinen vrij. De emissies van houtkachels zijn in 2000 vastgesteld door TNO en de Hoofdinspectie Milieuhygiëne.

Als de uitstoot plaatsvindt in een woonwijk, dan kunnen er bij omwonenden binnenshuis sterk verhoogde concentraties schadelijke en irriterende stoffen ontstaan. Bij weinig wind treedt dat zeker op in een straal van vijftig tot  ruim honderd meter rond de schoorsteen. Een indicatie voor de vervuiling is dat 11% (CBS) van de mensen geurhinder ondervindt van open haarden e.d..

Kenmerkend voor houtrook is dat het snel neerslaat; vaak iets verderop, dus minder bij de stoker zelf dan bij zijn buren. De rook blijft hangen tussen erfafscheidingen en tegen gevels; waardoor de lucht rond de woning vervuild is. Waait het wat meer dan kan de rook tot op honderden meters in de windrichting worden waargenomen.

De haardenbranche voorziet een verdere toename van het gebruik van hout als vervanging van fossiele brandstoffen. Hout is klimaatneutraal als er herplant plaatsvindt. Daarom zijn houtkachels zelfs wel eens gesubsidieerd door provincies; maar vanwege de luchtverontreiniging komt men daarvan terug. Daar komt bij dat houtkachels een veel lager rendement hebben dan een normale CV: een groot deel van de energie verdwijnt door de schoorsteen. Het is dan ook beter om het beschikbare hout als biomassa bij te stoken in een elektriciteitscentrale met nabehandeling van de rookgassen.