Het ene fijn stof is het andere niet

In 2008 ( De Standaard) zag men opeens dat in de wintermaanden een sterke stijging van fijnstof.
Dat merkt u nu ook anno 2013 in uw woonwijk de houtrook lucht u te gemoed komt.
Dat vinden vele “lekker”  ruiken, maar wat “lekker” ruikt is niet altijd gezond……”

Tot voor kort had niemand een verklaring voor de hogere concentraties fijn stof tijdens koude winteravonden met relatief weinig verkeer. In feite was ook weinig behoefte om een passende verklaring te zoeken. Fijn stof is hoofdzakelijk afkomstig uit de uitlaatgassen van auto’s met dieselmotoren. Weinig behoefte dus voor verder onderzoek.

Volgens het Duitse Ministerie van Milieu (Umwelt Bundes Amt-UBA) komt die stijging op rekening van het groter aantal houtkachels. Het UBA schat hun aantal in de Bondsrepubliek op 14 miljoen (2007) met sterk stijgende trend als gevolg van duurdere brandstofprijzen. Tot 90 per cent van de uitstoot van een houtkachel bestaat uit fijn stof. In 2002 berekende het UBA de uitstoot uit houtkachels op 22,7 kiloton per jaar. Iets minder dan de totale uitstoot van het wegverkeer (25,4 kiloton). Bij de laatste meting in 2003 lag de uitstoot van houtkachels met 24,0 kiloton reeds hoger dan die van het wegverkeer ( 22,7). Sindsdien is door de stijgende brandstofprijzen de verkoop van houtkachels sterk gestegen. Hier moet wel rekening worden gehouden met het feit dat de uitstoot op rekening van houtkachels voor praktisch 100 per cent tijdens de wintermaanden is geconcentreerd. Wat kan betekenen dat tijdens die periode de uitstoot op rekening van kachels dubbel zo hoog ligt dan die van het verkeer.

Het UBA houdt bij zijn beoordeling wel rekening met de z.g CO²-neutrale verbranding van hout. De CO² die wordt uitgestoten tijdens de verbranding wordt geabsorbeerd door de groei van nieuwe aanplantingen. Op voorwaarde waarschuwt UBA, dat hout wordt gebruikt dat afkomstig is uit de onmiddellijke omgeving en niet over lange afstanden moet worden getransporteerd.

Zelfs de supergereguleerde Bondsrepubliek heeft geen normen voor houtkachels kleiner dan 15 kW. Enkel vage en moeilijk te controleren voorschriften voor wat betreft het toegelaten hout .Zoals het verbod van gebruik van met bewaarmiddelen behandeld hout waar bij verbranding kankerverwekkende dioxines vrij komen.

Einde 2009 wordt voor dieselauto’s de wettelijke toegestane uitstoot beperkt tot nauwelijks meetbare 0,005 g/km. 28 keer minder dan in de jaren zonder reglementering Voor de daarop volgende jaren wordt, waarschijnlijk voor dezelfde reden, geen strengere normen voorzien. Het duurt dan nog wel een 10tal jaren alvorens het park volledig is vernieuwd. Fiscale maatregelen om het park versneld te vernieuwen zijn dan ook de meest aangewezen maatregel om de uitstoot te verminderen.

Over de globale uitstoot van fijn stof op rekening van sigarettenrook is weinig globaal statistisch materiaal beschikbaar. Wel de resultaten van de intussen berucht geworden “garage test”van het Instituut voor Kankeronderzoek in Milaan uit 2004.

In een goed afgesloten garage liet men een middenklasse dieselauto gedurende 30 minuten op leegloop draaien. Dat resulteerde in een concentratie van fijn stof van 36 µg/m³. Na een grondige ontluchting werden in dezelfde ruimte drie sigaretten opgerookt. In dit geval lag de concentratie met 343 µg/m³ tien maal hoger. In 2004 waren de normen voor dieselauto’s tien maal minder streng dan wat vanaf volgend jaar is toegelaten. De luchtkwaliteitsnorm lag in 2004 bij 40 µg/m³.

De uitstoot van fijn stof van een auto met sigaret rokende chauffeur ligt bijgevolg 10 maal hoger dan die van een auto met niet-roker. Voor de stad Brussel zou het verbieden van rokende chauffeurs veel doelmatiger zijn dan het huidige pare-onpare nummerplaten voorstel. De nieuwe trend van uit de kantoren naar de buitenlucht gedreven nicotine-paria’s is een bijkomend probleem.

De UBA cijfers voor uitstoot op rekening van het verkeer houden geen rekening met fijn stof dat wordt geproduceerd door banden- en remmensleet. Een epidemiologisch onderzoek naar de frequentie van long- en vaatziekten in straten met veel verkeersdrempels en stop&go verkeer ligt niet voor de hand. Dat zou alleen maar leiden tot verhitte , lugubere vergelijkingen tussen het groter aantal verkeersdoden tengevolge het verwijderen van de drempels en de daling van het aantal doden tengevolge lagere concentraties aan fijn stof.

Waar het in feite op neerkomt is dat de mogelijkheden van de overheid bijzonder beperkt zijn. Zelfs in een sterk gereguleerd land als Duitsland ziet men een “houtkachel politie” niet zitten. Laat staan een verplichte periodieke keuring van houtkachels zoals voorzien voor auto’s. Ook een totaal rookverbod zit er niet.

Dat probleem is niet nieuw. Toen in de jaren tachtig bleek dat de vooral voor jonge kinderen schadelijke loodvergiftiging in druk bevolkte wijken in hoofdzaak te wijten was aan het gebruik van lood voor waterleidingen in verouderde appartement gebouwen, lag de keuze tussen een weinig realistische renovatie van die gebouwen of massaal de aandacht trekken op het loodgehalte in benzine.

In de uitgebreide VRT reportage van Panorama over het probleem werd het woord houtkachel of sigaret niet genoemd.

Vic Heylen