Haard van vervuiling staat in salon

HUISVERWARMING PRODUCEERT MÉÉR FIJN STOF, VERKEER EN ENERGIESECTOR MINDER

BRON

Haard van vervuiling staat in salon

De luchtvervuiling piekt. Ze terugdringen is meer dan ooit een collectieve verantwoordelijkheid, die begint bij de huishoudens.

‘Grootste volksgezondheids-probleem’Lees verder onderaan

VAN ONZE REDACTEURS

BRUSSELHet is grijs, mistig, koud. In het hele land zijn de jongste dagen hoge concentraties van fijn stof gemeten. In Brussel werd de Europese drempel, die de maximumgrens voor fijn stof vastlegt, zelfs overschreden. En het lijkt er niet op dat het de volgende dagen zal beteren.

Een mens zou voor minder binnenblijven en zich lekker warm voor de open haard nestelen. Of wacht, dat laatste doet u misschien beter niet. Want huishoudelijke verwarming, en dan vooral de (open) haarden, is vandaag verantwoordelijk voor zowat veertig procent van de totale uitstoot van fijn stof in Vlaanderen. Dat blijkt uit cijfers van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Dat aandeel is de voorbije vijftien jaar sterk toegenomen, terwijl het aandeel van het verkeer zowat halveerde (zie grafiek).

Natuurlijk en schadelijk

Zonder het misschien goed te beseffen, veroorzaken de huishoudens vaak hun eigen vervuiling. ‘Mensen wijzen altijd weer met de vinger naar de industrie’, zegt Katrien Smet van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). ‘Maar die heeft al enorme inspanningen gedaan om haar uitstoot terug te dringen. Nu is het aan de gezinnen om hun steentje bij te dragen.’

‘De industrie heeft al enorme inspanningen gedaan. Nu is het aan de gezinnenKATRIEN SMET Vlaamse Milieumaatschappij

Ter illustratie: door twee uur lang de open haard te branden stoot u evenveel fijn stof uit als een vrachtwagen die van Brussel naar Parijs rijdt. En voor de uitstoot van een pelletkachel die dertig uur lang brandt, bent u met uw auto in Wenen, een afstand van 1.100 kilometer.

Weg dus met de open haard? Daarvoor verbodsregels opleggen ligt politiek moeilijk. ‘Er is veel weerstand’, stelt Frans Fierens vast. Hij is expert lucht van de Vlaamse Milieumaatschappij en de Intergewestelijke Cel Leefmilieu (Ircel). ‘In zekere zin is die begrijpelijk. De modale burger snapt niet goed hoe het verbranden van een natuurlijk product als hout schadelijker kan zijn dan wat voertuigen uitstoten.’

Desondanks gaat het met de uitstoot van fijn stof in Vlaanderen de goede richting uit. Sinds 2014 is in Vlaanderen de Europese jaarnorm niet meer overschreden. Die bepaalt dat we per jaar maximaal 35 dagen de drempel van 50 microgram per kubieke meter van een bepaald type fijn stof mogen overschrijden.

De positieve trend is deels toe te schrijven aan de weersomstandigheden van de jongste jaren, maar niet helemaal. Vooral de vergroening van het verkeer en de energiesector deden de totale uitstoot dalen.

Hoe komt het dan dat de overheid burgers almaar vaker signaleert dat er uitstootnormen zijn overschreden? Dat is voor een stuk een kwestie van perceptie, zegt Fierens. ‘Sinds november is er een informatiedrempel (waarbij er moét worden gecommuniceerd als bepaalde waarden worden overschreden, red). We worden dus meer én sneller dan vroeger op de hoogte gebracht dat het fijnstofgehalte op vele plaatsen hoger is dan 50 microgram per kubieke meter. Daardoor lijkt het alsof de toestand verslechterd is. Maar het tegendeel is waar.’

Het overschrijden van de informatiedrempel betekent alleen dat de bevolking een advies meekrijgt. In Vlaanderen luidt dat: beperk het stoken van hout. Maar dwingend is dat niet.

Blijf bewegen

Behalve de informatiedrempel is er ook de alarmdrempel. Die geldt als er twee dagen na elkaar gemiddeld meer dan 70 microgram per kubieke meter in de lucht voorspeld wordt. Dan wordt onder meer een snelheidsbeperking tot 90 km per uur op enkele snelwegen van kracht, het zogeheten smogalarm. Het ziet er, zelfs met de winterse dagen die we meemaken, niet naar uit dat we die gaan overschrijden.

Mensen met gevoelige longen en luchtwegen moeten opletten met inspanningen in de buitenlucht, heet het. Maar luchtspecialist Fierens, zelf een fervente loper, raadt gezonde mensen niet aan binnen te blijven. ‘Als je de spits en drukke verkeersassen mijdt, kun je echt wel de buitenlucht in. Op de langere termijn is niet bewegen slechter voor je gezondheid dan die enkele dagen met veel fijn stof.’

 

‘Grootste volksgezondheids-probleem’

BRUSSELDat we de Europese normen halen, betekent niet dat onze lucht gezond is, zegt Wouter Arrazola de Oñate, directeur van de Vereniging Respiratoire Gezondheid en Tuberculose.

Want terwijl de gemiddelde jaargrens voor Europa op 40 microgram ligt, houdt de Wereldgezondheidsorganisatie het op 20 microgram. Die norm haalt Vlaanderen in geen enkel meetstation.

‘Dagelijks ademen wij tien miljoen milliliter zuurstof in’, zegt Arrazola de Oñate. ‘De minste vervuiling heeft daardoor meteen grote gezondheidseffecten: van een te hoge bloeddruk over trombose tot longkanker. In de hotspots van Vlaanderen, zoals de Antwerpse Ring, is het op dagen als gisteren niet veilig om te ademen. Fijn stof blijft het grootste volksgezondheidsprobleem van Vlaanderen.’ (poj, ty)